अनेक मधुमेही रुग्ण केस गळण्याने त्रस्त असतात, पण बहुतांश वेळा त्यांना हे समजत नाही की केस गळणे हे मधुमेहाशी थेट संबंधित असू शकते. डॉ. भाग्येश कुलकर्णी स्पष्ट सांगतात की मधुमेह हा फक्त रक्तातील साखरेचा आजार नसून तो रक्ताभिसरण, हार्मोन्स, पोषण, मज्जासंस्था आणि मनस्थिती यांवर परिणाम करतो. या सर्व गोष्टींचा थेट परिणाम केसांच्या मुळांवर होतो.

मधुमेहात केस का गळतात?

जेव्हा रक्तातील साखर सतत जास्त राहते, तेव्हा रक्तवाहिन्या कमकुवत होतात आणि केसांच्या मुळांपर्यंत पुरेसा ऑक्सिजन व पोषण पोहोचत नाही. इन्सुलिन नीट काम करत नसल्यामुळे शरीरातील पेशींना आवश्यक ऊर्जा मिळत नाही. त्याचबरोबर मधुमेहात व्हिटॅमिन B12, D, आयर्न, प्रोटीन यांची कमतरता निर्माण होण्याची शक्यता जास्त असते. या सगळ्याचा एकत्रित परिणाम म्हणजे केस पातळ होणे, कोरडे पडणे आणि मोठ्या प्रमाणात गळणे.

डॉ. भाग्येश कुलकर्णी सांगतात की, केस गळणे म्हणजे शरीर आतून थकलं आहे याचा स्पष्ट संदेश आहे.”

फक्त तेल-शॅम्पू उपयोगी का पडत नाहीत?

बहुतेक लोक केस गळायला लागले की बाहेरचे उपाय करतात – वेगवेगळे तेल, शॅम्पू, ट्रीटमेंट. पण मधुमेह योग्य नियंत्रणात नसेल, तर हे उपाय फार काळ उपयोगी ठरत नाहीत. कारण समस्या टाळूवर नाही, तर शरीराच्या आत आहे. मधुमेह नियंत्रणात आला, पोषण सुधारले आणि रक्ताभिसरण नीट झाले की केस आपोआप मजबूत व्हायला लागतात.

मधुमेह आणि केसांसाठी योग्य आहार का महत्त्वाचा आहे?

डॉ. भाग्येश कुलकर्णी यांच्या मते, केस हे आतून पोषणावर वाढतात. त्यामुळे मधुमेह असलेल्या व्यक्तीने असा आहार घ्यावा जो एकाच वेळी साखर नियंत्रणात ठेवेल आणि केसांना आवश्यक घटक देईल.

प्रोटीनयुक्त आहार (डाळी, कडधान्ये, पनीर, अंडी) केसांची मुळे मजबूत करतो. हिरव्या पालेभाज्यांमधील फायबर साखर हळूहळू वाढवतो आणि हार्मोनल संतुलन राखतो. अक्रोड, बदाम, अलसीसारख्या चांगल्या फॅट्समुळे टाळूला पोषण मिळते. संत्री, कीवी, डाळिंब यांमधील Antioxidants रक्ताभिसरण सुधारतात. पुरेसे पाणी पिल्याने शरीरातील विषारी घटक बाहेर पडतात आणि केस कोरडे पडत नाहीत.

तणाव आणि केस गळणे यांचा थेट संबंध

तणाव हा मधुमेह आणि केस गळणे दोन्ही वाढवतो. सतत चिंता, राग, भीती किंवा झोपेचा अभाव असल्यास शरीर stress mode मध्ये राहते. अशा वेळी साखर नियंत्रणात येत नाही आणि केसांची वाढ थांबते. ध्यान, खोल श्वसन, सकारात्मक विचार आणि पुरेशी झोप घेतल्यास मन शांत होते, हार्मोन्स संतुलित राहतात आणि केस गळणे कमी होण्यास मदत होते.

मधुमेहात केस गळणे हा वेगळा आजार नाही, तर शरीराकडून मिळणारा इशारा आहे. जर रक्तातील साखर नियंत्रणात आणली, योग्य आहार घेतला, मन शांत ठेवले आणि जीवनशैली सुधारली, तर केस गळणे हळूहळू कमी होऊ शकते ,केसांची गुणवत्ता सुधारू शकते, नवीन केसांची वाढही सुरू होऊ शकते म्हणूनच, केस वाचवायचे असतील तर मधुमेहावर आतून काम करणे आवश्यक आहे.