उन्हाळ्याच्या दिवसांमध्ये टाईप २ मधुमेह असलेल्या व्यक्तींनी विशेष काळजी घेणे आवश्यक असते. जास्त उष्णता, घाम, शरीरातील पाण्याची कमतरता आणि अनियमित आहार यांचा थेट परिणाम रक्तातील साखरेवर होऊ शकतो. डॉ. भाग्येश कुलकर्णी यांच्या आरोग्यविषयक मार्गदर्शनामध्ये उन्हाळ्यात शरीरातील पाण्याचे संतुलन राखणे, योग्य आहार घेणे आणि नियमित जीवनशैली पाळणे यावर विशेष भर दिला जातो.

     उन्हाळ्यात शरीरातून मोठ्या प्रमाणात पाणी आणि खनिजे बाहेर पडतात. त्यामुळे शरीरात पाण्याची कमतरता निर्माण होण्याचा धोका वाढतो. शरीरात पाण्याची कमतरता झाल्यास रक्तातील साखरेचे प्रमाण वाढू शकते तसेच थकवा, चक्कर किंवा अशक्तपणा जाणवू शकतो. त्यामुळे मधुमेह असलेल्या व्यक्तींनी दिवसभर पुरेसे पाणी पिणे अत्यंत आवश्यक आहे.

उन्हाळ्यात मधुमेहींनी घ्यावयाची काळजी:
१. भरपूर पाणी प्या

• उन्हाळ्यात शरीरातील पाण्याचे संतुलन राखणे सर्वात महत्त्वाचे आहे.

• दिवसभर पुरेसे पाणी प्या.

• तहान लागेपर्यंत वाट पाहू नका.

• बाहेर जाताना पाण्याची बाटली सोबत ठेवा.

फायदे

• शरीरातील पाण्याची कमतरता टाळण्यास मदत.

• रक्तातील साखरेचे संतुलन राखण्यास सहाय्य.

• थकवा कमी होण्यास मदत.

२. जास्त साखर असलेली थंड पेये टाळा

उन्हाळ्यात अनेक लोक जास्त साखर असलेली थंड पेये घेतात; मात्र अशी पेये रक्तातील साखर वेगाने वाढवू शकतात.

टाळावीत अशी पेये

• थंड शीतपेये

• डबाबंद फळरस

• जास्त साखर असलेले सरबत

पर्याय

• साधे पाणी

• ताक

• कमी साखरेचे लिंबूपाणी

• मर्यादित प्रमाणात नारळपाणी

 ३. हलका आणि संतुलित आहार घ्या

उन्हाळ्यात जड, तेलकट आणि तळलेले पदार्थ कमी प्रमाणात खावेत.

आहारामध्ये समावेश करा

• काकडी

• टोमॅटो

• मर्यादित प्रमाणात कलिंगड

• हिरव्या भाज्या

• ताक आणि दही

फायदे

• शरीर थंड राहण्यास मदत

• पचन सुधारण्यास सहाय्य

• वजन नियंत्रणात ठेवण्यास मदत

४. वेळेवर जेवण करा

उन्हाळ्यात भूक कमी लागू शकते; मात्र जेवण टाळणे योग्य नाही.

लक्षात ठेवा

 वेळेवर आणि कमी प्रमाणात जेवा.

 दीर्घकाळ उपाशी राहू नका.

 जेवणानंतर थोडे चालणे उपयुक्त ठरू शकते.

५. तीव्र उन्हापासून बचाव करा

जास्त वेळ उन्हामध्ये राहिल्यास थकवा आणि शरीरातील पाण्याची कमतरता वाढू शकते.

काळजी

• दुपारच्या तीव्र उन्हात बाहेर जाणे टाळा.

• हलके आणि सैल कपडे वापरा.

• डोक्यावर टोपी किंवा छत्री वापरा.

६. नियमित साखर तपासा

उन्हाळ्यात शरीरातील बदलांमुळे रक्तातील साखरेमध्ये चढउतार होऊ शकतात.

यासाठी नियमित रक्तातील साखर तपासा, औषधे वेळेवर घ्या, डॉक्टरांचा सल्ला पाळा.

७. पायांची विशेष काळजी घ्या.

मधुमेहामध्ये पायांची काळजी अत्यंत महत्त्वाची असते.

लक्षात ठेवा

• अनवाणी चालणे टाळा.

• पाय स्वच्छ आणि कोरडे ठेवा.

• योग्य पादत्राणांचा वापर करा.

     उन्हाळ्यात व्यायाम सकाळी किंवा संध्याकाळी करणे अधिक योग्य ठरू शकते. उन्हाळ्यात मधुमेह असलेल्या व्यक्तींनी शरीरातील पाण्याचे संतुलन राखणे, योग्य आहार घेणे आणि नियमित साखर तपासणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. साध्या पण सातत्यपूर्ण सवयी अंगीकारल्यास उन्हाळ्यामध्येही रक्तातील साखर नियंत्रणात ठेवणे शक्य होऊ शकते. योग्य जीवनशैली आणि नियमित काळजी यांच्या मदतीने शरीर अधिक निरोगी आणि सक्रिय राहू शकते.