आजच्या बैठ्या जीवनशैलीमुळे Type 2 Diabetes वेगाने वाढताना दिसत आहे. फक्त औषधांवर अवलंबून न राहता योग्य आहार, पुरेशी झोप, ताणतणाव नियंत्रण आणि नियमित व्यायाम यांचा समतोल अत्यंत महत्त्वाचा आहे. अशा वेळी अँटी-ग्रॅव्हिटी व्यायाम हा सुरक्षित, सोपा आणि प्रभावी पर्याय ठरतो.

अँटी-ग्रॅव्हिटी व्यायाम म्हणजे काय?
     गुरुत्वाकर्षणाच्या विरुद्ध शरीराचे स्नायू कार्यरत राहतील असे व्यायाम म्हणजे अँटी-ग्रॅव्हिटी व्यायाम. या व्यायामांमुळे स्नायू मजबूत होतात, शरीराची हालचाल सुधारते आणि रक्तातील साखर नियंत्रणात ठेवण्यास मदत होते.

हे व्यायाम विशेषतः
• मधुमेह असलेल्या व्यक्तींना

• ज्येष्ठ नागरिकांना

• वजन कमी करू इच्छिणाऱ्यांना

• अशक्तपणा किंवा अंगदुखी असणाऱ्यांना उपयुक्त ठरतात.

मधुमेहासाठी उपयुक्त अँटी-ग्रॅव्हिटी व्यायाम:

१. खुर्चीतून उठणे-बसणे

हा अत्यंत सोपा आणि परिणामकारक व्यायाम आहे.

कसा करावा?

 खुर्चीवर सरळ बसा.

• हातांचा कमी आधार घेत उभे रहा.

• पुन्हा सावकाश बसा.

• १० ते १५ वेळा करा.

 फायदे

 मांडी आणि कंबरेचे स्नायू मजबूत होतात.

 शरीरातील साखरेचा वापर वाढतो.

 शरीराचा तोल सुधारतो.

 दैनंदिन कामे सोपी होतात.

२. भिंतीवर पुश-अप्स

हात आणि खांदे मजबूत करण्यासाठी उपयुक्त व्यायाम.

कसा करावा?

• भिंतीसमोर उभे रहा.

• दोन्ही हात भिंतीवर ठेवा.

• शरीर पुढे आणि मागे हलवा.

फायदे

 हात आणि खांद्यांची ताकद वाढते.

 रक्ताभिसरण सुधारते.

 सांध्यांवर कमी ताण येतो.

३. टाचा वर उचलणे

पायांमधील रक्तप्रवाह सुधारण्यासाठी उपयुक्त.

कसा करावा?

• खुर्चीचा आधार घेऊन उभे रहा.

• टाचा वर उचला.

• पुन्हा खाली आणा.

फायदे

 पायांचे स्नायू मजबूत होतात.

 रक्ताभिसरण सुधारते.

 शरीराचा तोल राखण्यास मदत होते.

४. जागेवर चालणे

घरात सहज करता येणारा व्यायाम.

कसा करावा?

• एका जागी चालायला सुरुवात करा.

• गुडघे थोडे वर उचला.

• हातांची हालचाल करा.

फायदे

 रक्तातील साखर नियंत्रणात राहण्यास मदत.

 शरीराची ऊर्जा वाढते.

 कॅलरी बर्न होण्यास मदत होते.

५. अर्धे बैठक व्यायाम

खालच्या भागातील स्नायू मजबूत करण्यासाठी उपयुक्त.

कसा करावा?

• पाय खांद्याइतके दूर ठेवा.

• गुडघे थोडे वाका.

• पुन्हा सरळ उभे रहा.

फायदे

 स्नायू सक्रिय होतात

 वजन नियंत्रणात मदत होते

 शरीराची ताकद वाढते

मधुमेहामध्ये अँटी-ग्रॅव्हिटी व्यायामाचे फायदे:-

 नियमितपणे हे व्यायाम केल्यास:

• रक्तातील साखर नियंत्रणात राहण्यास मदत होते.
• इन्सुलिनची कार्यक्षमता सुधारते.
• वजन कमी होण्यास मदत मिळते.
• रक्ताभिसरण सुधारते.
• स्नायू आणि सांधे मजबूत होतात.
• थकवा कमी होतो.
• हृदयाचे आरोग्य सुधारते.
• ताणतणाव कमी होण्यास मदत होते.
• शरीराचा तोल सुधारतो.

व्यायाम करताना घ्यावयाची काळजी:

 सुरुवात हळूहळू करा.

 आरामदायी पादत्राणे वापरा.

 पुरेसे पाणी प्या.

 गरज असल्यास रक्तातील साखर तपासा.

 चक्कर येणे किंवा त्रास जाणवल्यास व्यायाम थांबवा.

डॉ. भाग्येश कुलकर्णी यांचा संदेश

नियमित हालचाल हीच उत्तम औषध आहे. योग्य जीवनशैली, संतुलित आहार आणि नियमित व्यायाम यांच्या मदतीने मधुमेह नियंत्रणात ठेवणे शक्य आहे.