आजच्या वेगवान आणि तणावपूर्ण जीवनशैलीत बद्धकोष्ठता ही एक सामान्य पण दुर्लक्षित समस्या बनली आहे. डॉ. भाग्येश कुलकर्णी यांच्या मते, बद्धकोष्ठता म्हणजे फक्त पोट साफ न होणे नाही, तर शरीराकडून मिळणारा इशारा आहे की आपली जीवनशैली संतुलित नाही. चुकीचा आहार, कमी पाणी पिणे, शारीरिक हालचालींचा अभाव आणि शौचाची सवय बिघडणे ही बद्धकोष्ठतेमागची प्रमुख कारणे आहेत. अनेक लोक तात्पुरत्या आरामासाठी औषधांवर अवलंबून राहतात, पण औषधांपेक्षा जीवनशैलीतील नैसर्गिक बदल हेच कायमस्वरूपी समाधान आहे.

डॉ. भाग्येश कुलकर्णी यांच्या मार्गदर्शनानुसार, बद्धकोष्ठता (Constipation) दूर करण्यासाठी ५ नैसर्गिक उपाय
1) आहारात नैसर्गिक तंतुमय (Fiber) अन्न वाढवा:
तंतुमय (Fiber-rich) आहार हा सर्वात महत्त्वाचा आधार आहे. आजकाल मोठ्या प्रमाणात प्रक्रिया केलेले, मैद्याचे आणि पॅकेज्ड अन्न खाल्ले जाते, जे पोट भरते पण आतड्यांना आवश्यक असलेले तंतू देत नाही. पालेभाज्या, ताज्या भाज्या, फळे, डाळी, कडधान्ये तसेच ज्वारी, बाजरी, ओट्ससारखी संपूर्ण धान्ये फायबरने समृद्ध असतात. हे फायबर शौचाला योग्य आकार देऊन ती सहज आणि वेदनारहित बाहेर पडण्यास मदत करते, तसेच आतड्यांची नैसर्गिक हालचाल सुधारते.

2) पाणी योग्य प्रमाणात प्या:
फायबरसोबतच योग्य प्रमाणात पाणी पिणे तितकेच आवश्यक आहे. पाणी कमी असल्यास शरीर आतड्यांमधील पाणी शोषून घेते, ज्यामुळे शौच कठीण आणि कोरडी होते. त्यामुळे सकाळी उठल्यावर कोमट पाणी पिणे, तसेच दिवसभर तहान लागण्याआधी छोटे छोटे घोट घेणे ही सवय अत्यंत उपयुक्त ठरते. डॉ. भाग्येश यांच्या मते, पाणी हे सर्वात सोपे पण सर्वात प्रभावी नैसर्गिक औषध आहे.

3) नैसर्गिक रेचक (Natural Laxative) पदार्थ वापरा:
बद्धकोष्ठतेसाठी रोजच औषधांचा वापर केल्यास पोट आळशी बनते, म्हणून नैसर्गिक रेचक पदार्थांचा वापर करावा. रात्री भिजवलेले अंजीर, मनुके किंवा सकाळी कोमट पाण्यासोबत घेतलेला जवस हे पदार्थ आतड्यांना नैसर्गिक चालना देतात. हे उपाय पचन सुधारतात, आतड्यांची गती वाढवतात आणि कोणतेही दुष्परिणाम न करता शौच नियमित करतात.

याशिवाय, शारीरिक हालचाल ही बद्धकोष्ठतेवरील एक महत्त्वाची किल्ली आहे. मानव शरीर हालचालीसाठी बनलेले आहे; सतत बसून राहिल्यास पचनसंस्था मंदावते. रोज किमान ३० मिनिटे चालणे, हलका व्यायाम किंवा योग केल्यास आतड्यांची हालचाल सुधारते आणि पोट साफ होण्यास मदत होते.

4) रोज थोडी हालचाल आवश्यक:
सर्वात शेवटी पण अत्यंत महत्त्वाचा मुद्दा म्हणजे शौचाची नैसर्गिक सवय जपणे. शौचाची इच्छा वारंवार दाबून ठेवल्यास आतड्यांचे सिग्नल हळूहळू कमजोर होतात आणि बद्धकोष्ठता दीर्घकाळ टिकून राहते. रोज ठराविक वेळेला, विशेषतः सकाळी, शांतपणे आणि ताण न घेता शौचाला बसण्याची सवय लावल्यास शरीराला नियमितता मिळते.
डॉ. भाग्येश कुलकर्णी यांच्या मते, बद्धकोष्ठता हा आजार नाही, तर चुकीच्या जीवनशैलीचा परिणाम आहे. आहारात फायबर वाढवणे, पाणी योग्य प्रमाणात पिणे, नैसर्गिक उपायांचा अवलंब करणे, हालचाल वाढवणे आणि शौचाची शिस्त राखणे, हे बदल केल्यास बद्धकोष्ठता मुळापासून बरी होऊ शकते आणि पचनसंस्था पुन्हा निरोगी होते.