आजच्या शहरी जीवनशैलीत मॉल हे केवळ खरेदीचे ठिकाण राहिलेले नाही, तर सामाजिक भेटीगाठी, कुटुंबासोबत वेळ घालवणे, कामाच्या मीटिंग्स आणि मनोरंजनाचे केंद्र बनले आहे. अशा वेळी डायबिटीस असलेल्या लोकांच्या मनात एक भीती असते— “मॉलमध्ये गेलो की साखर वाढणारच.”

मात्र डॉ. भाग्येश कुलकर्णी हा विचार पूर्णपणे चुकीचा असल्याचे स्पष्ट करतात. त्यांच्या मते, डायबिटीस म्हणजे स्वतःला समाजापासून तोडणे नाही, तर योग्य माहितीच्या आधारावर हुशार निर्णय घेणे होय. मॉलमध्ये उपलब्ध असलेले सर्व पदार्थ अपायकारक नसतात; प्रश्न असतो तो निवडीचा, प्रमाणाचा आणि वेळेचा. डॉ. भाग्येश कुलकर्णी सांगतात की डायबिटीस रुग्णांनी “हे खाऊ नका” यापेक्षा “हे कसे खाल्ले तर चालेल” यावर लक्ष केंद्रित केले पाहिजे. कारण दीर्घकाळासाठी साखर नियंत्रणात ठेवायचे असेल, तर जीवनशैली टिकाऊ (sustainable) असणे अत्यंत गरजेचे आहे.

मॉलमध्ये जाण्यापूर्वी लक्षात ठेवण्यासारखे मुद्दे (Pre-planning)
डायबिटीस कंट्रोलची सुरुवात प्लेटवर नाही तर मनात आणि नियोजनात होते.
• उपाशी पोटी मॉलमध्ये जाऊ नका – भूक लागलेली असेल तर चुकीचे पदार्थ निवडले जातात
• “आज cheat day” असा विचार टाळा – डायबिटीस रोजचाच आजार आहे
• आधीच ठरवा की तुम्हाला काय खायचे आहे
• पाण्याचे सेवन आधी आणि नंतर योग्य प्रमाणात ठेवा
उपाशीपोटी खाल्लेले थोडेसेही जंक फूड हे साखरेचा मोठा spike निर्माण करू शकते.

मॉलमधील सुरक्षित आणि हेल्दी फूड पिक्स
मॉलमधील फूड कोर्टमध्ये योग्य पर्याय निवडले, तर ते डायबिटीससाठी उपयुक्त ठरू शकतात. फायबर आणि प्रोटीन यांचा समतोल राखणारे पदार्थ हे सर्वात सुरक्षित असतात.
• ताजे भाज्यांचे सलाड (जास्त सॉस न घालता)
• भाज्यांचे clear soup किंवा veg soup
• Grilled / tandoori पनीर किंवा चिकन
• Multigrain किंवा whole wheat wraps
• साधे दही किंवा रायता

हे पदार्थ पचायला हलके असतात, पोट जास्त वेळ भरलेले ठेवतात आणि रक्तातील साखर हळूहळू वाढवतात. फायबरमुळे ग्लुकोजचे शोषण मंदावते, जे डायबिटीस नियंत्रणासाठी अत्यंत महत्त्वाचे आहे.

प्रोटीनचे महत्त्व – डॉ. भाग्येश कुलकर्णी काय सांगतात?
डायबिटीस रुग्ण अनेकदा कार्बोहायड्रेटवरच लक्ष केंद्रित करतात, पण प्रोटीनकडे दुर्लक्ष करतात.
• प्रोटीन भूक नियंत्रित करते
• insulin sensitivity सुधारण्यास मदत करते
• वजन नियंत्रणात ठेवते
• साखरेचे अचानक चढ-उतार कमी करते
म्हणूनच fried पदार्थांऐवजी grilled किंवा baked पर्याय निवडणे हा एक शहाणपणाचा निर्णय ठरतो. –

मॉलमध्ये कोणते पदार्थ मुद्दाम टाळावेत?
डॉ. भाग्येश कुलकर्णी “लपलेली साखर” (hidden sugar) आणि “रिकाम्या कॅलरीज” यावर विशेष भर देतात.
• डीप फ्राईड पदार्थ – फ्रेंच फ्राईज, पकोडे, मंचूरियन
• मिठाई आणि डेझर्ट्स – केक, पेस्ट्री, आईस्क्रीम
• सॉफ्ट ड्रिंक्स आणि फ्लेवर्ड शेक्स
• जास्त ड्रेसिंग, मेयो, सॉस
हे पदार्थ क्षणिक आनंद देतात, पण दीर्घकाळासाठी डायबिटीस नियंत्रण बिघडवतात. “डायबिटीसमध्ये जे टाळले जाते, तेवढेच महत्त्वाचे असते जे खाल्ले जाते.”

हालचाल, वेळ आणि सवयी
डायबिटीस फक्त खाण्यावर अवलंबून नसतो.
• मॉलमध्ये शक्य तितके चालणे
• लिफ्टऐवजी जिने वापरणे
• जेवणानंतर लगेच बसून न राहणे
• वेळेवर आणि मर्यादित प्रमाणात खाणे

या छोट्या सवयी दीर्घकाळात मोठा फरक निर्माण करतात.
डायबिटीस म्हणजे आयुष्य थांबवणे नाही, तर आयुष्य अधिक शहाणपणाने जगणे.

मॉलमध्ये जाणे, मित्रांसोबत वेळ घालवणे किंवा बाहेर खाणे हे डायबिटीस रुग्णांसाठी निषिद्ध नाही. योग्य माहिती, योग्य निवड आणि योग्य प्रमाण यामुळे साखर नियंत्रणात ठेवत सामान्य आयुष्य जगणे पूर्णपणे शक्य आहे.

लक्षात ठेवा—तुम्ही काय खाता यापेक्षा, तुम्ही कसे आणि किती खाता हे जास्त महत्त्वाचे आहे.